Nên thuê thiết kế riêng hay thiết kế thi công trọn gói?

Thuê thiết kế riêng nghĩa là gia chủ làm việc với một đơn vị để phát triển ý tưởng, mặt bằng, phối cảnh và hồ sơ kỹ thuật, sau đó tự chọn hoặc thuê đơn vị thi công khác. Mô hình này tách rõ vai trò sáng tạo, tư vấn và triển khai, nhưng gia chủ cần quản lý phần chuyển giao hồ sơ sang thi công.

Thiết kế thi công trọn gói là mô hình một đầu mối phụ trách từ thiết kế đến thi công hoặc sản xuất lắp đặt. Ưu điểm lớn là đội thiết kế, kỹ thuật, xưởng và đội hiện trường cùng làm việc trên một bộ giả định, giúp giảm khoảng trống giữa bản vẽ và sản phẩm bàn giao.

Thiết kế riêng phù hợp khi gia chủ đã có đội thi công quen, có kinh nghiệm quản lý công trình hoặc muốn giữ vai trò kiểm soát độc lập giữa tư vấn thiết kế và thi công. Mô hình này cũng phù hợp với công trình cần ý tưởng đặc biệt, cần đấu thầu nhiều nhà thầu hoặc cần hồ sơ làm cơ sở so sánh báo giá.

Tuy nhiên, gia chủ cần chuẩn bị cho phần phối hợp sau thiết kế. Hồ sơ càng chi tiết thì càng dễ thi công, nhưng vẫn cần người giải thích bản vẽ, kiểm tra vật liệu thay thế, xử lý phát sinh hiện trường và đảm bảo đội thi công không tự ý thay đổi ý đồ thiết kế.

Trọn gói phù hợp khi gia chủ muốn giảm số đầu mối phải quản lý, đặc biệt với nhà phố, căn hộ hoặc công trình nội thất có nhiều hạng mục cần phối hợp sát: bản vẽ, vật liệu, điện nước, sản xuất xưởng, lắp đặt và nghiệm thu. Khi một đơn vị chịu trách nhiệm xuyên suốt, các thay đổi có thể được xử lý nhanh hơn.

Mô hình này cũng hữu ích khi gia chủ muốn kiểm soát ngân sách theo phạm vi thực tế. Đơn vị trọn gói có thể phản hồi sớm nếu một chi tiết thiết kế làm tăng chi phí thi công, vật liệu khó tìm, phụ kiện không phù hợp hoặc tiến độ sản xuất không khả thi.

Nhiều gia chủ chỉ so sánh phí thiết kế riêng với phần thiết kế trong gói trọn gói. Cách nhìn này dễ thiếu phần chi phí phối hợp: thời gian làm việc với nhiều bên, vòng chỉnh bản vẽ khi thi công, thay đổi vật liệu, phát sinh vì hồ sơ chưa đủ chi tiết và chi phí sửa lỗi khi trách nhiệm không rõ.

Một bảng so sánh tốt nên đặt hai mô hình cạnh nhau theo phạm vi thật: thiết kế gồm những gì, hồ sơ kỹ thuật đến mức nào, ai bóc tách khối lượng, ai duyệt vật liệu, ai giám sát ý đồ thiết kế, ai xử lý phát sinh và ai chịu trách nhiệm cuối cùng nếu sản phẩm bàn giao lệch với hồ sơ.

Khi thiết kế và thi công là hai đơn vị khác nhau, khoảng trống thường nằm ở phần diễn giải hồ sơ. Đội thi công có thể hiểu khác về cấu tạo, vật liệu, kích thước hoặc mức hoàn thiện. Ngược lại, đơn vị thiết kế có thể không nắm hết điều kiện hiện trường, năng lực thi công hoặc biến động vật liệu tại thời điểm triển khai.

Khoảng trống này không phải lý do để tránh thiết kế riêng, nhưng cần được quản lý bằng quy trình rõ: bàn giao hồ sơ, họp kỹ thuật, duyệt mẫu, cập nhật thay đổi, nghiệm thu theo mốc và có người chịu trách nhiệm bảo vệ ý đồ thiết kế khi thi công.

Không có mô hình đúng cho mọi công trình. Nếu gia chủ có thời gian, có đội thi công tin cậy và muốn kiểm soát độc lập, thiết kế riêng có thể là lựa chọn tốt. Nếu gia chủ cần một đầu mối, muốn giảm rủi ro phối hợp và cần cam kết bàn giao đồng bộ, thiết kế thi công trọn gói thường phù hợp hơn.

Điều quan trọng là hỏi đúng câu hỏi trước khi ký hợp đồng: phạm vi gồm những gì, hồ sơ chi tiết đến đâu, vật liệu được duyệt thế nào, phát sinh xử lý ra sao, ai chịu trách nhiệm nghiệm thu và điều gì không nằm trong báo giá. Khi các câu hỏi này rõ, gia chủ sẽ so sánh hai mô hình bằng trách nhiệm thật thay vì chỉ bằng con số ban đầu.